| GENÇ PATRONLARIN SEYİR DEFTERİ |
9.8.2010 |
|
Özel sektörde iyi bir kariyer umudunu yitiren gençler arasında iş kurma oranı artıyor. En çok, düşük sermaye gerektirdiği için İnternet üzerinden yapılan işler, ikinci olarak da başarılı olmuş girişimlerin bayiliğini üstlenmek tercih ediliyor
|
Bugünlerde üniversite tercihlerini yapmakta olan gençlere bir sonraki adımlarının ne olacağını sorduğunuzda, akıllarında pek de net bir planın olmadığını görürüz. Üniversitenin geleceklerinde nasıl sağlam bir temel oluşturacağı konusunda pek bir fikirleri yoktur. Çünkü genelde ya çok fazla şey ummamaya programlamışlar kendilerini ya da dört yıllık bu eğitim sonucu kafalarının netleşeceği beklentisi taşırlar.
Oysa işsiz üniversiteli sayısının, 21 binleri aştığını artık biliyoruz. Fakültenin son yıllarına gelindiğinde bu kafa karışıklığından, “en iyisi kendi işinin patronu olmak” fikriyle çıkanlar hiç az değil. İstanbul Ticaret Üniversitesi’nin araştırmasına göre her üç öğrenciden birinin, gelecekle ilgili kararı bu. Araştırma, maddi durumu daha iyi olan gençlerde girişimcilik hevesinin daha fazla olduğunu ve bu gençlerin girişimcilikte daha fazla başarı elde ettiğini ortaya koyuyor.
Azıcık aşım...
Türkiye’de girişimcilik ve yeni fikirler konusunda guru haline gelen ve profesyonel hayatını Yaşar Holding Yönetim Kurulu Üyeliği ile sürdüren Nur Demirok’a göre sosyal psikolojide “self assertive” denilen kişinin kendine aşırı güveni, Doğu toplumlarında çok onaylanan bir durum değil. “Oysa” diyor Demirok, “Bu durum, Amerikalı gençler için neredeyse bir içgüdü.” Türk gençleri artık ailelerin yönlendirdiği “ufak bir memuriyet, az da olsa yaşam boyu düzenli gelir ve garantili emeklilik” içeren hayatları istemiyor ama aileler az da olsa hala gençlerin bu cesaretlerini kırmaya çalışıyor.
Demirok, özel sektörün gelişmesi ve İnternet gibi teknolojik ilerlemelerin gençlerin girişimci ruhunu daha da canlandırdığı görüşünde. Öyle ki ona göre dünyanın en girişimci gençleri dendiğinde sadece Hindistan, Amerika, Çin değil, Türkiye’den de söz edilmesi gerekiyor. Bu noktada Türk gençliğinin tek ciddi eksiğinin İngilizce bilgisi olduğuna vurgu yapıyor: “Bunu ehliyet gibi bir zorunluluk olarak görmek lazım oysa...”
“Önce uzmanlaşın”
Genç girişimcilere danışmanlık ve yatırımcılarla buluşturmak da dahil olmak üzere bir çok alanda hizmet veren e-Tohum da aslında bir genç girişimci ürünü. Şirketin kurucusu Burak Büyükdemir, yeni ekonominin getirdiği fırsatların gençlerin önünü açtığını söylüyor. 20 sene öncesiyle kıyaslandığında bir yatırım için gereken ilk sermaye miktarının oldukça azaldığını anlatan Büyükdemir, buna karşın bilginin değerinin her geçen gün arttığını söylüyor. “Yeni mezun olan gençler e-ticaret konusunda çok düşük maliyetlerle şirket kurabilirler. Ancak bir iş alanına girmeden önce o sektörde uzmanlaşmak çok kritik. Uzmanlaşmak için ya o alanda uzun süre çalışmış olabilirsiniz veya sektör hakkında çok detaylı bir araştırma yapmalısınız” diyen Büyükdemir sıkı bir araştırma öneriyor gençlere. Ve tecrübenin önemine vurgu yapıyor: “Mutlaka danışma kurulu oluşturun. Tecrübeli yönetici, yatırımcı, girişimcileri bu kurula dahil edin.”
Melek yatırımcılar artıyor
İyi bir fikri olan genç için en büyük sıkıntı, bunu ticari bir işletme haline nasıl getireceğini bilmemesinde yatıyor. Üç yıl önce kurulan Lab-X, “Sermayeyi nereden bulacağız?” sorusuna çözüm bulmak aramak için tüm dünyada uygulanan melek yatırımcı ağını Türkiye’ye getirmiş. Şirketin kurucusu Fuat Sami, danışmanlık sektörünün ünlü ismi Buzz Allen Hamilton’ı da Türkiye’ye getiren, Helix Yönetim Danışmanlığı şirketinin kurucusu olan Ulvi Sami’nin oğlu.
“Potansiyeli yüksek iş fikirlerine, melek yatırımcı sermayesi ve danışmanlık desteği veriyoruz. Üç yılda altı iş fikrini hayata geçirdik ve 85 kişilik bir melek yatırımcı ağı oluşturduk” diyen Sami, yeni fikirlere ulaşmak ve teşvik etmek için birFikrinmiVAR girişimcilik yarışmasını düzenliyor.
Genç girişimciler www.lab-x.org adresinden şirkete ulaşabiliyor. Gelen iş fikirlerini değerlendirmek için belli kriterler belirlenmiş. Fikrin sahibinin, o işle ilgili alana hakim olması, pazarı tanıması, iyi bir iş ve gelir modeli oluşturması bunlardan birkaçı. Ayrıca fikrin sektörde fark yaratacak bir özelliği olmasına da bakılıyor. “Çünkü bu fikirler yatırımcı ve üst düzey iş adamlarına sunuluyor” diyor Sami. Fikir hırsızlarına karşı da sözleşmelerle tüm yasal önlemler alınmış durumda.
Dünya genelinde melek yatırımcılar iş fikirlerine, 20 bin ila 500 bin TL arasında yatırım yapıyor. Lab-X de 200 bin ila 500 bin TL arasında sermaye ihtiyacı olan fikirlere yatırım yapmayı tercih ediyor.
“İhtiyaçların ötesini görün”
Peki, üniversiteden yeni mezun bir gencin kuracağı iş ne olabilir? İşte zor soru bu. İşin sırrı, farklı kulvarda koşmak. “Bunu biliyoruz, farklılığı nasıl yakalamak gerek” diyebilirsiniz. Demirok’a göre sır, tüketicilerin ihtiyaçlarını hatta o ihtiyaçtan bir adım ötedekini görmekte gizli. İnternet’teki birkaç girişim örneğini okumak, üstündeki düşünmek, Demirok’a göre ufku açmaya yararlı olabilir. Ya da Demirok’un aşağıdaki yönlendirmelerine kulak verin…
Web’de hobi evreni kurun
Demirok’a göre her insan yakında bireysel hobileriyle yaşamaya başlayacak. Gençlerin, hemen oturup geleceğin hobileri üzerinde kafa yormaları ve yeni hobiler yaratmalarını tavsiye ediyor. Hatta mevcut hobilerle ilgili kapsamlı web siteleri kurup insanları buraya çekmekle işe başlayabilirsiniz. Hobi alanları üzerinde farklı hediyelik eşyalar tasarlayıp İnternet’ten satmak iyi bir başlangıç olabilir. Bu site orijinal müzeleri, sanal mağazaları ve teknik özellikleriyle hobi evrenine dönüşebilir. Ve bir not ekliyor: “Unutmayın! Tek bir konuda uzmanlaşmak işin püf noktası.”
Doğal yaşamın modası geçmez!
Geleceğin işlerinden biri de doğal yaşama yönelik uğraşlar. Demirok önce neye ilgi duyduğunuzu keşfetmekle işe başlamanızı öneriyor. Zeytinyağı mı yoksa yabani bir bitkinin henüz bilinmeyen özellikleri mi? Eğer kozmetiğe ilginiz varsa onlarca basit üretim sizi bekliyor. Satış mekanı ise yine İnternet. Bir ara “kiss my face” sitesini ziyaret edin.
Web’te arşiv hizmeti
Bu öneri kitap kurtları için… Yeni bir yayıncılık türüne hemen can vermeye başlayabilirsiniz. CD ve DVD üzerine basit bir kayıt aletiyle şirketlerin arayıp da bulamadığı bilgileri yükleyip onları ticari birer arşive dönüştürebilirsiniz.
Çikolata ve web’in kaynakları sınırsız
Trend işleri mutlaka bir değerlendirin. Örneğin yediden yetmişe herkesin sevdiği çikolata kaynaklı akla hayale gelmeyen işler yapılabilir. İnternet’te kurulacak bir çikolata akademisi yeni girişimcilere çok şey kazandırabilir. Çikolata markalarından alacağınız reklamlar da cabası…
Kimsenin görmediğini gör!
Her sektörde araştırma artık bir ihtiyaç. Eğer kimselerin göremediğini gören gözlere sahipseniz, yine İnternet’te umulmadık işler bilgiler derleyebilir, orijinal dosyalar halinde şirketlere satabilirsiniz. Nur Demirok bu noktada uyarıyor: “Unutmayın her yönetici biraz ‘at gözlüğü’ sendromunun pençesindedir. Yapacağınız hizmet parayla ifade edilemeyecek kadar değerli olabilir.
GÖRÜŞLER
Yanınızdaki kişileri iyi seçin
Nurettin Özdoğan/Dekatlon Buzz Sosyal Medya Ajansı Yönetici Ortak
Ben bir İnternet girişimcisiyim. Kendi tecrübelerimden yola çıkarak İnternet girişimciliğini öneriyorum. Çünkü büyük sermaye gerektirmiyor. Bir avuç yetenekli insanı yanınıza topladığınızda şansınız da yaver giderse iyi kazanabileceğiniz bir işiniz olabilir. Ayrıca Türkiye’de büyüme potansiyeli olan İnternet şirketlerine dünyadan yatırımcılar gelmeye başladı.
Bütün bunlardan önce yatırım yapacağınız alanla ilgili sıkı bir araştırma yapmanızı öneririm. Fikrinize aşık olup etrafınızı görmeyebiliyorsunuz, bu yüzden başka insanların görüşlerini alın. Kendinize şunu sorun: “Üreteceğim hizmeti kim neden alsın?” www.webrazzi.com sitesini iyi takip etmenizi öneririm.
Bayilik arayanlar buraya
Ufuk Güven/İşfikrim.org sitesinin kurucusu
Yeni iş fikirlerinin yayınlandığı sitemizde, franchise ilanlarına da yer veriyoruz. Günde 150 franchise başvurusu yapılıyor. Bunların ne kadarının gerçekleştiğini ölçemiyoruz çünkü devam eden süreç hakkında bilgi verilmiyor. Sitedeki “devreden iş yerleri” kısmında yayınlanan ilanlardan yüzde 7’si olumlu sonuçlanıyor. Siteye gelen iş fikirleri arasında takip edebildiğimiz kadarıyla en başarılıları gıda ve bilişim sektörlerinden çıkıyor. Sitemizi günde ortalama üç bin kişi ziyaret ediyor. Bunların çoğu İnternet’te bayilik alabilecek marka arayışında olanlardan oluşuyor. İşfikrim.org’da 74 markanın bayilik ilanı var ve üye sayısı 17 bin 500. Üyelerimize iş kurma sürecinde Yürekli Danışmanlık bünyesinde birçok hizmet de veriyoruz.
Yut dışında en çok takip edilen iş fikri siteleri...
En bilenen iş fikri sitelerinden biri olan entrepreneur.com yönetim, girişim, pazarlama ve İK alanında önemli bilgiler veren sitelerden. Geniş içeriği ve bloglarıyla dikkat çeken site, online iş fırsatları, satış – pazarlama taktikleri ve franchise haberleri veriyor. Son üç ayda tıklanma oranını yüzde 6 artıran siteye en çok ilgiyi ise yüzde 58 ile ADB’li girişimciler gösteriyor. ABD’yi yüzde 11 ile Hindistan ve İngiltere izliyor.
En çok tıklanan diğer bir girişim fikri sitesi ise inc.com. Pazarlama, yönetim ve iş fikirleri konusunda tüyolar veren bu sitenin meraklıları da krizden sonra önemli bir artış göstermiş. Son üç ayda izlenme oranını yüzde 19 artıran siteye en çok ilgi ABD ve Hindistan’dan. Türkiye ise tıklama oranlarına bakıldığında 16’ncı sırada geliyor. Alexa rakamlarına göre en çok tercih edilen üçüncü girişim sitesi olan entrepreneurship.org, diğer iki örneğe göre daha kurumsal. Verdiği bilgiler yeni iş kuracaklar kadar işini genişletmek isteyenlere yönelik olan sitenin kullanıcı oranı son üç ayda yüzde 20 artmış.
İş fikri blogları
Blog şeklinde tasarlanan Coolbusinessideas.com, tüm dünyadan yeni iş fikirleri topluyor. Üyelerinin duyduğu ya da takip ettiği yeni oluşumları yayınlayan site, pazarlama yönetimi, konseptler, sistemler ve girişim fikirleri hakkında önemli ipuçları veriyor. Sayfa görüntülenmesini son üç ayda yüzde 18 artıran site çoğunlukla ABD ve Hindistan’dan takip ediliyor. Türkiye ise siteyi en çok tıklayan 11’inci ülke. Springwise da takip edilebilecek yararlı iş fikri blogları arasında yer alıyor.
Kazançlı bayilik fırsatları
Buharlı oto yıkama:
Düşük yatırım bedeli ve yaşanan su sıkıntısı nedeniyle son dönemlerin en popüler işlerinden biri ''buharlı oto yıkama''. Otomobil temizliğinde deterjan kullanmadan aynı performansı veren buharlı oto yıkama sistemleri hem kullanışlı hem çevreci.
Bir firmadan bayilik almak yerine yurtdışında bu alanda uzmanlaşan firmaların ülke distribütörü olabilirsiniz. Girişimcilere makine tedariki sağlayıp, bayilik verebilirsiniz. Buharlı oto yıkama makineleri üreticilerine www.alibaba.com’dan ulaşabilirsiniz.
French fries:
’French fries stand’’ diye adlandırılan Fransız usulü kızartma, Kuzey Amerika’ da stand olarak yapılan en meşhur iş konumunda. Fransız kızartma standları topluma açık mekanlarda, alışveriş merkezleri, plaj gibi yerlerde kuruluyor. Çeşitli şekillerde (tırtıklı, uzun, ince vs. ) kızartılan patatesler, soslarla servis ediliyor. Patatesler dondurulmuş olarak geliyor ve özel kızartma makinelerinde minimuma yakın yağ kullanılarak kızartılıyor. Alışveriş merkezlerinde stand işleri düşük yatırımla kendi işini kurmak isteyen girişimciye göre biçilmiş kaftan. Tane mısır ile başlayan stand furyasında farklı bir konsept yaratarak kendinizde yer açabilirsiniz. Sıfırdan bir stand konsepti yaratmak için stand tasarımı, menü tasarımı (tescil, patent vs.) ve belli bir sayıda stand üretimi için ortalama 100-150 bin lira gerekiyor.
Sağlıklı yaşam
B- Fit: Kadınlara özel sağlık ve spor merkezi konseptiyle franchise veren firma B-fit, kadın girişimciliği destekleyen ve kadınlara istihdam yaratan özel bir franchise markası olarak faaliyet gösteriyor.
Firmanın franchise sistemi için başlangıç bedeli 7 bin 500 dolar. Franchise lisansı alındıktan sonra 75 üye barajı geçilince, üye başına 2 TL ödeniyor. İşletmenin yatırım bedeli ortalama olarak 25 bin 500 dolar. Reklam fonu bedeli maksimum yüzde 2 oluyor. Franchise alacak girişimci ortalama yüzde 25 kar marjıyla çalışıyor. Zorunlu satış hedefi veya herhangi bir zorunlu hedef beklenmiyor. Franchise alan girişimcinin ilk yıl belirlenen hedefi 200 üye civarında.
Web adresi: www.b-fit.com.tr
Pizzanın modası geçmez
Piyoncazza: Yonca şeklinde pizza üreten ve aynı pizza içerisinde dört farklı pizza seçeneği sunan Piyoncazza, cafe ve pizza konseptini aynı çatı altında topluyor. Firmanın franchise ağına dahil olabilmek için 15 bin dolarlık bir bedel ödemek gerekiyor. Franchise işletmesinin yatırım maliyeti iş yerinin mevcut durumuna da bağlı olarak 40 bin ile 75 bin dolar arasında değişiyor. Franchise alan girişimciden aylık yüzde 4 kullanım bedeli alınıyor.
www.piyoncazza.com
Online fatura hizmetleri
Garanti Online Fatura: 2006 sonu ile bayilik vermeye başlayan Garanti Online Fatura, A tipi franchise işletmesinde Franchise alacak girişimci için ortalama yatırım tutarı 30 metrekarelik bir alanda anahtar teslim 35 bin TL’ ye denk geliyor. B tipi bayilik ise hazır belirli bir konuda hizmet gösteren firma sahibi olan girişimcilere yönelik. Şirket eğer Garanti Online Fatura’nın hizmetlerini de sunmak isterse bunun bedeli 9 bin 900 TL+ KDV oluyor. 10 bin haneli bir yerleşim merkezinde açılan işletmeler 40 bin kişiye hizmet verebiliyor. Böyle bir noktada A tipi bayinin geliri en 4000 TL, B tipi bir bayinin ise 2000 TL net gelirle başlayabiliyor. Bu gelir performansa ve yerin potansiyeline göre değişiklik göstererek A tipinde 25 bin TL ve B tipinde ise 8 bin TL’ye kadar çıkabiliyor.
www.garantionlinefatura.com
Otomat makineleri
ACK Otomat: ACK Otomat Türkiye’de satış otomat makinelerinin satış yetkisini ilk alan, İzmir merkezli bir firma. Her türlü mekanik satış otomat makineleri ve bunların ürünlerini ithal ediyor, sonrasında Türkiye’deki işletmeci ve girişimcilere satıyor. Türkiye ve yurtdışında toplam 25 bayiyle ve 410 müşteriyle hizmet veriyor. Firmanın bayi ağına dahil olmak için yapılması gereken yatırım tutarı 10 bin TL’den başlıyor.
www.ackltd.com.tr
Süüüt mısır!
Maisland: Daha önce başka bir mısır markasıyla sektörde faaliyet gösteren firma, yeni markası Maisland Avrupa’da bayilik vermeye devam ediyor. Türkiye’de yoğun taleple karşılaştıklarını belirten firma yetkilileri 200’ü aşkın bayilik başvurusu almış. Maisland franchise vereceği girişimcinin marka bilincine sahip olmasını, güvenilir, rekabetin olduğu bu sektörde çalışkan bir kişilik sergilemesini bekliyor. Maisland franchise işletmelerinden birini açmak isteyen girişimcinin 2 bin 500 -20 bin TL arasında değişen tutarda yatırım yapması gerekiyor.
info@maisland.com
Midye dolma
Perla Midyecilik: 2004 yılında tavşan eti ile üretime başlayan Perla, 2008 yılında farklı bir çalışmaya imza atarak midye dolma üretiminde tüm yasal izinleri almayı başarmış. Faaliyete geçeli kısa bir süre olmasına rağmen bölgedeki otel, restoran ve yemek firmaları Perla’nın müşteri portföyüne dahil.
Bayilik sisteminde kazançlar yüksek. Kar marjlarının düşük tutulması karşılığında bölgesel faktörler de göz önüne alındığında aylık kazanç tahmini olarak 5 bin TL ile 10 bin TL arasında değişiyor. Firmanın franchise işletmesinin yatırım tutarı ise 5 bin TL.
www.perla.com.tr
Kartvizit karmaşasına son
kartvizittarayici.com: Muğla merkezli Yürekli Limited’in sahibi olduğu kartvizittarayici.com sitesi iş dünyasında olanların kartvizitlerin saklanması ve aranılan kartvizitin rahatlıkla bulunamaması sıkıntısına çare oluyor. Kartvizitlerin kartvizit tarayıcı sayesinde taranıp bilgisayar ortamında kategori (isim, adres, telefon, e-mail vs.) şeklinde kopyalanması sayesinde aranılan kişinin bilgilerine hemen ulaşılabiliyor. Mart 2009’da faaliyete geçen Kartvizittarayici.com sitesi’ nin yedi temsilcisi var. İllere göre değişiklik gösteren bayilik sisteminde İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük illere birden fazla temsilcilik veriliyor. Kartvizittarayici.com sisteminin temsilcisi olabilmek için bölgeye göre değişen 750 ila 3 bin TL arasında bir yatırım yapması gerekiyor.
www.kartvizittarayici.com
Cafe işletmeciliği
Festiva: Festiva, yurt dışında giderek yaygınlaşan “Sports Cafe” konseptinin Türkiye’deki ilk uygulayıcısı. 2008 yılında ilk mekânını Beyoğlu’nda açan firma, İstanbul, Ankara, İzmir, Bursa, Adana, Aydın, İskenderun, Kayseri, Mersin, Samsun illerindeki alışveriş merkezlerinde franchise verecek. Franchise giriş bedeli 50 bin TL.
İletişim: Ufuk GÜVEN (0 262) 226 45 09
Kutup ayısı: Dünya çapında önde gelen Outdoor (Doğa Sporları) markalarının Türkiye ve Ortadoğu distribütörlüğünü yapan Kutupayısı franchise vererek yurtiçinde yayılmaya devam ediyor. Kutupayısı franchise işletmesi yatırım maliyeti ortalama olarak metrekare başına 800 Euro civarında.
www.kutupayisi.com
Bronzi: 1988 yılında Teşvikiye’ de kurulan Bronzi, solaryum salonları işletmesi, solaryum cihazları satışı, teknik servis hizmetleri, solaryum kozmetiği, lamba yedek parçaları satışı ile faaliyetlerine devam ediyor. Bronzi’nin franchise yatırım bedeli 85 bin TL’den başlıyor.
www.bronzi.com.tr
Sette: Avrupa’nın en büyük gümüş toptancısının yarattığı bir marka olan Sette, gümüş alanından dünyanın en önemli markalarından biri olma yolunda. Franchise işletmesinin açılacağı bölgeye göre takı gereksinimi ve adedi değişiklik gösterdiği için franchise yatırım bedeli karşılıklı görüşmeler neticesinde belirleniyor. Sette 2010 yılı sonuna franchise vereceği girişimcilerle 90 işletme sayısına ulaşarak yurtdışı faaliyetlerine hız vermek istiyor.
www.sette.com.tr
Euromoda: 35 yıllık tecrübesi ile yoluna hızla devam eden şirket Euromoda ve Prenses Bujiteri olmak üzere iki markayla perakende sektöründe hizmet veriyor. Euromoda girişimciden 20 bin dolar isim hakkı bedeli istiyor. Mağazalarının yatırım maliyeti metrekare başına bin doları buluyor. Mağazalarının büyüklüğü 60-100 metrekare arasında değişiyor.
www.euromoda.com.tr
