SERMAYE PİYASASI KURULU
KURUL HAKKINDA
Kurul Karar Organı
Kurul, Bakanlar Kurulu kararı ile atanan yedi üyeden oluşur.
Kurul Üyeleri’nin,
ikisi ilgili Bakanlığın aday gösterdiği 4 kişi arasından,
biri Maliye Bakanlığının aday gösterdiği iki kişi arasından,
biri Sanayi ve Ticaret Bakanlığının aday gösterdiği iki kişi arasından,
biri Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun aday gösterdiği iki kişi arasından,
biri Türkiye Sermaye Piyasası Aracı Kuruluşları Birliğinin aday gösterdiği iki kişi arasından,
biri Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin aday gösterdiği iki kişi arasından atanır.
Bakanlar Kurulu, adaylardan birini başkan olarak atar. Kurul, Başkanın teklifi ile üyelerden birini ikinci başkan olarak seçer.
Kurul başkan ve üyeleri resmi ve özel başka hiç bir görev alamazlar.
Kurul başkanı ve üyelerinin görev süreleri altı yıldır. Süresi bitenlerin tekrar atanmaları mümkündür. Başkan dışındaki üyelerin üçte biri iki yılda bir yenilenir.
Hizmet Birimleri
Sermaye Piyasası Kurulu, Kurul başkanı ve üyeleri ile başkana bağlı olarak Kurul faaliyetlerini yürüten teşkilattan oluşur. Kurul çalışmaları Kurul başkanına bağlı başkan yardımcılıkları altında çalışan hizmet birimleri tarafından hazırlanmaktadır.
Hizmet birimleri;
Denetleme Dairesi
Ortaklıklar Finansmanı Dairesi
Aracılık Faaliyetleri Dairesi
Kurumsal Yatırımcılar Dairesi
Araştırma Dairesi
Muhasebe Standartları Dairesi
Piyasa Gözetim ve Düzenleme Dairesi
Hukuk İşleri Dairesi
Bilgi İşlem İstatistik ve Enformasyon Dairesi
İdari ve Mali İşler Dairesi’nden oluşmaktadır.
Hizmet birimleri daire başkanlıkları ile bunlara bağlı olarak çalışan daire başkan yardımcıları, uzmanlar ile müdürlükler bünyesindeki servisler ve memurlardan oluşmaktadır.
Kurul’un mali özerkliği vardır. Kurul’un bütün giderleri özel bir fondan karşılanır. Menkul kıymet ihraçcıları (şirketler, yatırım fonları, yatırım ortaklıkları) bu fona ihraç ettikleri menkul kıymetlerin binde ikisi tutarında ücret öderler. Fon gelirleri Kurul giderlerini karşılayamayacak durumda ise açık, Bütçeden alınan yardımla kapatılır.
KURULUN TEMEL AMAÇLARI
Sermaye piyasalarının işleyiş kurallarını belirlemek,
Piyasadan fon kullanan şirketlerin belli kurallara uygun olarak en iyi şekilde yararlanmalarını sağlamak,
Sermaye piyasasına yatırım yapan tasarruf sahiplerinin hak ve yararlarını korumak,
Piyasaların adil ve etkin çalışmasını sağlamaktır.
Kurul bu hedeflere Kanun, yönetmelik ve tebliğlerle düzenlemeler yaparak, piyasaların gözetim ve denetimini sağlayarak ulaşmaya çalışmaktadır.
KURULUN DÜZENLEMELERİ
Kurul’un sermaye piyasası ile ilgili yaptığı düzenlemeler Tebliğ olarak Resmi Gazetede yayınlanır.
Kurul,
Kendi gözetimi altındaki piyasalardaki işlemlerle ilgili,
Görev alanındaki işlerin kurallarının tanımlanması ile ilgili
düzenlemeler yapmakla yetkilendirilmiştir.
Bu amaçla;
Menkul kıymetlerle ilgili düzenlemeler,
Menkul kıymetler borsalarının, kıymetli madenler borsalarının, vadeli işlem ve opsiyon borsalarının kuruluş ve işleyişine ilişkin düzenlemeler,
Sermaye piyasasından menkul kıymet ihracı yoluyla fon sağlayan şirketlere ilişkin düzenlemeler,
Sermaye piyasası kurumları ile ilgili düzenlemeler yapar.
KURULUN ŞİRKETLERLE İLGİLİ YETKİLERİ
Yerli veya yabancı şirketlerin menkul kıymetleri ülkemizde halka arz olunacaksa Kurul kaydına alınması zorunludur. Menkul kıymetin Kurul kaydına alınabilmesi için şirketlerin gerekli belgelerle Kurula başvurmaları, yatırımcıyı bilgilendirmek için hazırlanan izahnamenin Kurulca onaylanması gerekir.
Kayda alınması gereken işlemler;
Hisse senetlerinin veya borçlanma araçlarının şirketler tarafından ihracı,
Halka arz,
Varlığa dayalı menkul kıymet, oydan yoksun hisse senedi ve hisse senedi ile değiştirilebilir tahvil ihracı,
Gayrimenkul yatırım ortaklıklarının, yatırım ortaklıklarının ve yatırım fonlarının menkul kıymet ihraçlarıdır.
Ayrıca;
Pay sahiplerine çağrıda bulunulması veya vekaleten oy hakkı toplanması,
Kayıtlı sermayeye geçiş ve tavan tespiti Kurul iznine tabidir.
İzahnamenin İçeriği
Menkul kıymetlerin halka arzında yatırımcıya açıklanacak bilgiler izahnamede yer alır. İzahnamede,
Şirket hakkında bilgiler,
Finansal durumu belirten mali tablolar
Detay faaliyetler bilgileri bulunur.
Yatırım fonları ve ortaklıkların dağıtacağı izahnamede portföyün kompozisyonu yatırım kriterleri satış ve alım komisyonu bilgileri yönetim ücretleri gibi bilgiler yer alır.
Kurul Tarafından Kayda Alınmanın Amacı
Kayda alma demek yatırımcının katılımcı olma veya olmama yönümdeki kararı vermek için ihtiyacı olan temel unsurları izahnamenin taşıdığını ve doğru olarak sunduğunu gösterir. Kayda alma ihraç edilen menkul kıymetin Kurulca teminat altında olduğunu veya ihracın kalitesini göstermez. Kayda alma Kurul Başkanının veya vekilinin imzasını taşıyan bir belge ile olur.
Kurul gerekli gördüğü hallerde izahnameye yatırımcılar için uyarılar koyar. Bu uyarılar işlemin veya şirketin kalitesi ile ilgili olmayıp, sadece yatırımcıların belli konulara dikkatini çekmek ve yanlış bilgilendirilmesini önlemek amacıyladır.
Örneğin;
Muhasebe kayıtları ile ilgili düzeltilmemiş işlemler,
Şirketin zorlukları, devam etmekte olan davalar,
Risk taşıyan çeşitli konular.
Bilgilerin İzlenmesi
Kurul kamuyu aydınlatma amacıyla verilen bilgilerin doğruluğunu izler. Muhasebe kayıtlarının şirketin gerçek durumunu yansıtmasını sağlamak amacıyla bağımsız denetim kuruluşları Kurul’a yardım ederler. Kurul yıllık, altı aylık ve üçer aylık dönemlerde açıklanan mali tabloların bilgilerinin doğruluğunu inceler.
KURUL İZİNLERİ
Sermaye piyasası faaliyetinde bulunacak kurumların Kuruldan izin almaları zorunludur.
Kurul,
Yatırım ortaklıkları ve yatırım fonları,
Gayrimenkul yatırım ortaklıkları,
Portföy yönetim şirketleri, yatırım danışmanlığı şirketleri,
Aracı kurumlar,
Derecelendirme şirketleri,
Genel finans ortaklıkları,
Bağımsız denetleme kuruluşları,
Risk sermayesi yatırım fonu ve ortaklıklarının
kuruluşuna ve faaliyete geçmesine izin verir.
İzin öncesinde Kurul aşağıdaki konuların doğruluğunu inceler ve şirketlerin;
Başlangıç sermayesi,
Ortakların özellikleri,
Çalışanların deneyimleri,
Şirketin kanuni düzenlemelere uygunluğuna
bakarak izin verir.
KURULUN GÖZETİMİ
Sermaye piyasası ile ilgili bütün uygulamalarda menkul kıymet yatırımcısına zarar verecek davranışların incelenmesi Kurul tarafından icra edilir.
Özellikle;
Borsalardaki fiyat hareketliliği,
Kamuya açıklanmamış bilgilerin kullanılarak yapıldığı işlemler (içerden öğrenenlerin ticareti),
Kanuna aykırı olarak zamanında yapılamayan kamu açıklamaları,
Hisse senetleri fiyatları üzerinde manipülasyon yapılması veya yanıltıcı veya yanlış bilgiler yayılması,
Kurul düzenlemelerine aykırı uygulamalara girişilmesi,
Sermaye piyasası kanunu ihlalleri: yetkisiz halka arzlar, yanlış bilanço açıklanması
bu konular arasında sayılabilir.
Kurul Piyasaya Verilen Bilgilerin Doğruluğunu Gözetir
Eğer görünürde yanlış yanıltıcı bilgilendirme varsa Kurul aşağıdaki yöntemleri kullanarak idari veya cezai yaptırımlar uygular.
Şirketten düzenleme yayınlamasını ister.
Şirketin piyasaya verdiği bilgilerin tebliğlere aykırı olduğunu bildirerek dava açar.
Özel durumlarda şirketin doğru bilgileri yayınlamasına kadar borsada işlem görmesinin durdurulmasını borsadan ister.
Kurul Denetimleri Yürütür
Kurul Başkanı herhangi bir anda denetleme başlatılmasını isteyebilir. Genellikle bir denetim piyasa gözetimi sonucunda ortaya çıkan konularda veya şirket aktivitelerinin takibi sonucunda veya şikayetler sonucunda başlatılır.
Kurul’un denetleme ve inceleme yapan uzmanları;
İşlemlerin yapıldığı yerde inceleme yapma,
İstedikleri bütün dokümanları kendilerine sunulması ve istenen dokümanlardan bir kopyasını alma,
Bilgi verecek kişileri çağırarak görüşme yapma
yetkilerine sahiptir.
Kurul denetim için işbirliği içinde bulunduğu yabancı kuruluşlardan ve diğer ülke içi kurumlardan bilgi isteyebilir.
Denetleme Sonucunda Kurul;
Bir yaptırım koyabilir,
Konuyu kapatabilir,
Konuyu kanuni takibat yapılmak üzere mahkemeye verebilir,
Uyarıda bulunabilir.
Kurul Koruyucu Önlemler Alabilir
Bunlar;
Verdiği izinleri kaldırabilir yani geri çeker,
Zararın tazminini isteyebilir,
Mahkemeden; varlıkların dondurulmasını isteyebilir,
Yapılan sermaye piyasası faaliyetini durdurabilir.
Kurul’a Gelen Şikayetler
Kurula her yıl ortalama 600 şikayet gelmektedir. Şikayetlerin çoğu yatırımcıların sahip oldukları haklar hakkında yeterli bilgiye sahip olmamalarından kaynaklanmakta ve Kurul onlara gerekli bilgileri vermektedir. En fazla gelen şikayet konusu aracı kurumlarla olan anlaşmazlıklardır. Eğer yapılan şikayetler makul bulunursa gerekli denetleme faaliyetlerine başlanmaktadır.
Kurula şikayette bulunmak isteyen kişilerin gerekli destekleyici dokümanlarla birlikte (aracı kurum eksteri gibi) isim ve adreslerinin bulunduğu bir dilekçe ile başvurmaları gerekmektedir. Alınan bütün dilekçeler mutlaka cevaplanmaktadır.
İŞBİRLİĞİ
Kurul gerek kamu gerekse özel sektör ile işbirliği içindedir.
Kamu Otoriteleri İle İşbirliği
Kurul görevlerinin yerine getirilmesinde bakanlıklardan, resmi ve özel kuruluşlardan görüş ve bilgi isteyebilir. Kurul’un istediği bilgileri ilgili kurumlar Kanun gereği vermek zorundadırlar. Kurul işi gereği uğraştığı konularda başka mercileri ilgilendiren sorunlara rastlarsa konuyu ilgili mercilere iletir.
Uluslararası İşbirliği
Kurul, sermaye piyasasında gözetim ve düzenleyici kamu otoritelerini bir araya getiren Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Organizasyonu’na (IOSCO) üye bulunmaktadır. Ayrıca İktisadi İşbirliği ve Gelişme Teşkilatı (OECD) ve Dünya Bankası (Worldbank) gibi uluslararası kuruluşlar ile yabancı ülke yetkilileri ve kurumlarıyla da ilişki ve işbirliği içinde bulunarak faaliyetlerini yürütmektedir.
İki Taraflı İşbirliği
Kurul denetimlerde kendisine benzer yetkilere sahip yabancı otoritelerden gerekli olan bilgi alış verişini sağlamak amacıyla iki taraflı anlaşmalar yapmaktadır.
İLETİŞİM
Yayınlar
Kamuyu bilgilendirmek amacıyla Kurul sermaye piyasasındaki gelişmeleri içeren yıllık rapor, aylık ve haftalık bültenler yayınlamaktadır. Ayrıca Kurul Kanun gereği yapmış olduğu aktiviteleri için çalışma raporu hazırlamakta ve bunu ilgili Bakanlığa sunmaktadır.
Aylık bülten içinde ihraç edilen menkul kıymetler, menkul kıymet stokları, ikinci el piyasa işlemleri, aracı kurumlar ve yatırım fonları ile yatırım ortaklıkları bilgileri yer almaktadır.
Haftalık bülten ise Kurula yapılan ihraç başvurularını, Kurul’un kayda aldığı menkul kıymetleri, Kurul kararlarını, suç duyurularını ve ilke kararlarını içermektedir.
Ayrıca Kurul sermaye piyasası ile ilgili yapılmış olan Kurul içi veya Kurul dışı çalışmalardan uygun bulduklarını kitap olarak basmaktadır.
Kütüphane
Kurulun Ankara’daki merkezinde bulunan kütüphanesinde Kurulun çalışma alanı olan sermaye piyasaları, finans, muhasebe ve bankacılıkla ilgili konularda 6000 dolayında kitap 90 çeşit yerli ve yabancı dergi ve Kurul personeli tarafından yapılan araştırma raporları bulunmaktadır. Kütüphane esas olarak Kurul personeline hizmet amacını taşımakla beraber ihtisas kütüphanesi olması nedeniyle yurt çapında araştırmacı ve yatırımcılara da hizmet vermektedir.
Basın ve Piyasadaki Profesyoneller İle İlişkiler
Kurul gerekli durumlarda piyasadaki kuruluşların temsilcileri ile diyalog içinde bulunarak, yeni yapılan düzenlemelerde onların görüşlerini almaktadır. Bu bağlamda konulara göre çeşitli zamanlarda toplantılar düzenlenmektedir.
Web sayfası
Kurul’un sermaye piyasası ile ilgili yaptığı düzenlemeleri, yayınlanan tebliğleri, aylık bülten bilgilerini ve duyuruların yer aldığı bilgileri içeren web sayfası bulunmaktadır. Bu sayfayla geniş kitlelere hitap edebilmektedir.
UZMAN YARDIMCILIĞI VE UZMAN HUKUKÇU YARDIMCILIĞI SINAVLARI HAKKINDA BİLGİ
Aşağıda yer alan bilgiler, Kurul sınavları hakkında bilgi edinmek isteyen adaylara yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Kurul tarafından yapılacak sınavlar günlük gazetelerin yanı sıra internet sayfamızdan da duyurulacaktır. Sınavla ilgili esas ve koşullar, Kurulun giriş sınavları için yapacağı ilan ve duyurularda kesinlik kazanmaktadır.
Kurulun Uzman Yardımcılığı ve Uzman Hukukçu Yardımcılığı Sınavı;
1. Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS),
2. Giriş Sınavı;
- Yazılı Mesleki Sınav
- Sözlü Sınav
şeklinde iki aşamalı olarak yapılır.
1) KPSS
KPSS, ÖSYM tarafından test yöntemi ile yapılmaktadır. Sermaye Piyasası Kurulu için KPSS kılavuzunda, sınav hakkında bilgi ve Sermaye Piyasası Kurulu için KPSS puanlarının hesaplanmasında testlere verilecek ağırlıklar yer almaktadır.
Kurulun giriş sınavına katılabilmek için öncelikle KPSS’de başarılı olunması gerekmektedir. Giriş sınavı için gerekli olan KPSS puanı, Kurul tarafından yapılan giriş sınavı ilanlarında duyurulur.
2005 yılındaki giriş sınavımızda uzman yardımcıları için 90, uzman hukukçu yardımcıları için ise 80 puan şartı aranmıştır. Aynı sınavda testlere verilen ağırlıklar; Genel Yetenek (% 50), Genel Kültür (% 10) ve Yabancı Dil (% 40) olarak belirlenmiştir.
2) Giriş Sınavı
a) Giriş Sınavına Katılma Koşulları
Sermaye Piyasası Kurulu uzman yardımcılığı ve uzman hukukçu yardımcılığı giriş yarışma sınavına katılabilmek için;
KPSS’de başarılı olmak,
Türk vatandaşı olmak,
Görevin gerektirdiği ahlak ve karakter niteliklerini taşımak,
Kamu haklarından yasaklı olmamak,
Taksirli suçlar hariç, ağır hapis veya 6 aydan fazla hapis veyahut affedilmiş olsalar bile devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, zimmet, irtikap, ihtilas, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı bir fiilden dolayı hapis cezasından hükümlü bulunmamak,
Sınavın açıldığı yılın Ocak ayı başında 30 yaşını doldurmamış olmak,
Devamlı olarak görev yapmasına engel olabilecek vücut veya akıl hastalığı ve vücut sakatlığı ile özürlü bulunmamak,
Askerlikle ilişiği bulunmamak (Sınavı kazanan adaylardan istenir. Sınavı kazanan adaylar askerlikle ilişiği bulunmadığına ilişkin belgeyi getirmedikleri taktirde sınava giriş koşullarını yerine getirmemiş olmaları nedeniyle işe başlatılmazlar),
Diğer bir kuruluşa zorunlu hizmet yükümlülüğü bulunmamak veya bu yükümlülüğe ilişkin borcunu ödemeyi kabul etmiş olmak,
A - Uzman Yardımcılığı için başvuranların;
a) Siyasal Bilgiler Fakültesi (Uluslararası İlişkiler, Kamu Yönetimi, İktisat, Maliye, İşletme, Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileri bölümlerinden), İktisat Fakültesi, Hukuk Fakültesi, İşletme Fakültesi veya Yönetim Bilimleri Fakültelerinden,
b) İktisadi ve Ticari Bilimler Akademilerinin (Fakültelerinin) sosyal bilimler eğitimi veren bölümlerinden,
c) İstanbul Teknik Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme Mühendisliği Bölümü; Marmara Üniversitesi Bankacılık ve Sigortacılık Yüksekokulu (Bankacılık, Sermaye Piyasası, Sigortacılık, Aktüerya Bölümleri); Boğaziçi Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu Uluslararası Ticaret Bölümü; Başkent Üniversitesi Ticari Bilimler Fakültesinden (Bankacılık, Muhasebe ve Finansal Yönetim, Sigortacılık ve Risk Yönetimi, Uluslararası Ticaret, ve Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümleri dahil Turizm ve Otelcilik, Turizm ve Rehberlik Bölümleri hariç),
veya yukarıda (a), (b) ve (c) bentlerinde sayılanlara denk olduğu yetkili makamlarca kabul edilen yabancı fakülte veya yüksekokullardan mezun olmak,
B - Uzman Hukukçu Yardımcılığı için başvuranların;
Hukuk Fakülteleri veya bunlara denk olduğu yetkili makamlarca kabul edilen yabancı fakülte veya yüksekokullardan birini bitirmiş olmaları ve avukatlık stajını tamamlamış bulunmaları veya en geç sözlü sınav tarihinden 1 hafta önce staj bitim belgesini Kurul’a vermeleri (Staj bitim belgesini söz konusu süre içerisinde getirmeyenler sözlü sınava alınmazlar),
Sağlık durumlarının yurdun her yerinde ve her türlü iklim ve yolculuk koşullarında görev yapmaya elverişli olduğunu, tam teşekküllü resmi bir hastanenin sağlık kurulu raporu ile belgelendirmiş olmak (kazananlardan istenir),
Sermaye Piyasası Kanunu ve diğer mali yasalara göre suç sayılan bir eylem dolayısıyla aleyhine verilmiş bir hüküm bulunmamak,
Giriş işlemleri dolayısıyla gerçeğe aykırı bilgi ve belgeler vermemek, beyanda bulunmamak,
Daha önce bulunduğu görevlerde olumsuz sicil ve mütalaa almamış olmak,
Haklı bir nedene dayanmaksızın mali gücünden fazla borçlu bulunmamak,
gerekir.
Kurul’da iki kez giriş sınavına girip de başarı sağlayamayanlar üçüncü bir sınava alınmazlar.
b) Yazılı Mesleki Sınavlar *
Uzman Yardımcısı:
KPSS’de başarılı olan uzman yardımcısı adaylarının sınavları aşağıdaki gruplara giren konulardan yapılır:
İKTİSAT : Makro ve Mikro İktisat, Para, Banka, Dış Ticaret, Planlama, İşletme İktisadı,
HUKUK : Ticaret Hukuku, Borçlar Hukuku, Medeni Hukuk, İcra ve İflas Hukuku, Ceza Hukukunun Genel Esasları,
MALİYE: Kamu Gelirleri, Kamu Harcamaları, Bütçe, Kamu Kredisi, Maliye Politikası,
MUHASEBE : Genel Muhasebe, Mali Tahlil,
GENEL MATEMATİK, İSTATİSTİK VE TİCARİ HESAP : Genel bilgiler,
YABANCI DİL
Bu gruptaki her sınav konusu için 10 üzerinden değerlendirme yapılır. Bu grupların herbirinden en az yarısı kadar not alınması ve alınan notlar toplamının 40’dan aşağı olmaması zorunludur.
Uzman Hukukçu Yardımcısı:
KPSS’de başarılı olan uzman hukukçu yardımcısı adaylarının sınavları aşağıdaki gruplara giren konularda yapılır:
ÖZEL HUKUK : Ticaret Hukuku, Borçlar Hukuku, Medeni Hukuk,
KAMU HUKUKU : İdare Hukuku, Ceza Hukuku,
TAKİP ve USUL HUKUKU : Hukuk Usul, Ceza Usul, İcra ve İflas Hukuku,
GENEL KONULAR : İktisat, Maliye, Muhasebe Genel Esasları,
YABANCI DİL
Bu gruptaki her sınav konusu için 10 üzerinden değerlendirme yapılır. Bu grupların herbirinden en az yarısı kadar not alınması ve alınan notlar toplamının 33.33’den aşağı olmaması zorunludur.
* Kurul, yukarıda belirtilen gruplara giren konularda çıkarmalar ve/veya ilaveler yapabilir. Sınav konuları, Kurulun Sınav Broşürlerinde belirtilir.
c) Sözlü Sınav
Sınavın son aşaması olan sözlü bölümüne, yazılı sınavda başarılı olanlar çağrılır.
Sözlü sınavda başarı gösterenler yazılı ve sözlü aşama sınav notları toplamına göre derecelendirilir. Toplamın eşit olması halinde yazılı sınavdaki yabancı dil notu yüksek olanlar tercih edilir.
Kurul tarafından açılacak sınavlara katılma koşulları, sınavın şekli, konuları, değerlendirilmesi, sınav tarih ve yerleri, başvuru belgeleri ve şekli gibi konularda kesinlik kazanmış ayrıntılı bilgiler, sınavlardan önce Kurul tarafından yapılan ilanlarda ve Sınav Broşürlerinde yer alır.
SPK MESLEK PERSONELİNİN YETİŞTİRİLME SÜRECİ İLE GÖREV VE YETKİLERİ
1-MESLEK PERSONELİ
Meslek personeli yardımcılarının seçimi, yetiştirilmesi ve yetkilendirilmesi belirli kurallara bağlanmıştır. Yarışma sınavları ile seçilen adaylar en az üç yıllık bir yardımcılık döneminden sonra yeterlik sınavına tabi tutulmakta ve bu sınavı başaranlar Sermaye Piyasası Kurulu Uzmanı veya Sermaye Piyasası Kurulu Uzman Hukukçusu unvanını kazanmaktadırlar.
Mesleki çalışmalarını, bağımsızlık ilkesine göre yapan SPK meslek personeline, bu çalışmalar sırasında resmi ve özel kişi ve kuruluşların gereken kolaylık ve yardımı göstermesi Kanunen zorunlu bulunmaktadır.
1.1. SERMAYE PİYASASI KURULU MESLEK PERSONELİNİN GÖREVLERİ
Sermaye Piyasası Kurulu meslek personelinin görevleri ile uğraştıkları konular aşağıda gösterilmiştir.
Sermaye Piyasası Kurulu meslek personeli:
Sermaye Piyasası Kanunu ve diğer kanunların sermaye piyasası ile ilgili hükümlerinin uygulanmasını sağlamak ve her türlü sermaye piyasası işlemlerini izlemek, incelemek ve denetlemek,
Sermaye Piyasası Kanunu’na tabi kuruluşların varlıkları, alacakları, öz kaynakları, borçları, taahhütleri, kar ve zarar hesapları arasındaki ilgi ve dengeleri ve mali yapıyı etkileyen diğer tüm öğeleri tespit ve tahlil etmek,
Kurul’a yapılan başvurulara, alınan, derlenen ve tevdi edilen bilgi ve belgelere, izleme, inceleme ve denetleme sonuçlarına ilişkin dosyaları inceleyip, Kurul’ca alınacak idari kararların dayanak ve gerekçesini oluşturan raporları hazırlamak, raportörlüğünü yapmak,
Mevzuat ve uygulama ile ilgili olarak karşılaşılan ya da Başkanlıkça gerekli görülen değişik konular hakkında etüd, araştırma ve incelemeler yapmak, görüş bildirmek, öneride bulunmak,
Gerekli görülen hallerde, mevzuata ilişkin tasarıların hazırlanmasına, görüşülmesine, Kurul içi ya da kuruluşlararası toplantı ve çalışmalara katılmak, konferans vermek, kurs ve seminerler yapmak,
Meslek personeli yardımcılarının en iyi biçimde yetiştirilmesine, bilgi ve deneyimlerinin geliştirilmesine yardımcı olmak, Kurul’un sınav komisyonlarına, grup ve ekiplerine, diğer çalışma komisyon, komite ve toplantılarına katılmak,
İktisadi, mali, hukuki, özellikle sermaye piyasası ve borsa mevzuatı, menkul değerler, para, altın ve döviz işlemleri, aracılık faaliyetleri, işletmecilik, muhasebe ve mali analiz gibi mesleki konularda yurt içinde ve yurt dışındaki gelişmeleri ve yayınları izlemek, gerekli dokümanı toplamak ve Başkanlıkça bu konularda öngörülen çalışma ve incelemeleri yapmak,
ile görevlidirler.
1.2. SERMAYE PİYASASI KURULU MESLEK PERSONELİNİN YETKİLERİ
Sermaye Piyasası Kurulu meslek personeli ve yardımcıları, ihraççılar, sermaye piyasası kurumları, bunların iştirak ve kuruluşları ile diğer gerçek ve tüzel kişilerden Sermaye Piyasası Kanunu ve diğer kanunların sermaye piyasasına ilişkin hükümleriyle ilgili görecekleri bilgileri istemeye, bunların tüm defter, kayıt ve belgelerini ve sair bilgi ihtiva eden vasıtalarını incelemeye ve bunların örneklerini almaya, işlem ve hesaplarını denetlemeye, ilgililerden yazılı ve sözlü bilgi almaya, gerekli tutanakları düzenlemeye yetkilidir.
Ayrıca görevlendirilen meslek personeli, istenecek defter, evrak, dosya, kayıt ve diğer belgelerin ibraz veya teslim edilmemesi halinde, mahkeme kararı çerçevesinde ihraçcılar, sermaye piyasası kurumları, bunların iştirak ve kuruluşları nezdinde arama yapabilir.
1.3.MESLEK PERSONELİNİN YETİŞTİRİLMESİ
Açılan Giriş Sınavında başarı göstererek Meslek Personel Yardımcılığına atanan adaylar en az üç yıllık bir yardımcılık dönemi geçirirler.
Kurul tarafından hazırlanan genel ve özel yetiştirme programları ile meslek personel yardımcılarının en iyi biçimde yetiştirilmesi sağlanır.
1.3.1. YETİŞTİRMEDE AMAÇ
Mesleğin gerektirdiği manevi niteliklerin yerleşmesini sağlamak,
Mesleki mevzuat ve uygulama ile, sermaye piyasası denetimi ve mali analiz yöntemlerini en kısa sürede öğretmek,
Yazışma ve rapor yazma tekniği konusunda bilgi ve yetenek kazandırmak,
İktisadi ve mali konularda, özellikle sermaye piyasası alanında bilgilerini geliştirmek,
Mesleki konularda bilimsel çalışma ve araştırma alışkanlığı kazandırmak,
Yabancı dil bilgisinin geliştirilmesini sağlamak.
1.3.2. YETİŞTİRME PROGRAMI
Tanıtma ve Hazırlama Dönemi
Giriş Sınavında başarılı olan adaylar için yaklaşık altı ay süren Hizmet İçi Eğitim Programı düzenlenir. Adayların topluca katıldığı program, üniversite öğrenim üyeleri ile kıdemli meslek mensupları ve diğer uzman kişiler arasından oluşturulan eğitmenler tarafından yürütülür. Son olarak yapılan Hizmet İçi Eğitim Programının teorik kısmında işlenen konuların bir kısmı aşağıda belirtilmiştir:
Kurul’un Teşkilatı,Türk İdari Teşkilatı İçindeki Yeri, Görev ve Çalışma Esasları, SPK Personel ve Fon, Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliği,
Resmi Yazışma, Haberleşme Yöntemi, Dosya Düzeni, Rapor Yazma Teknikleri,
Mali Sistem, Türkiye Ekonomisi, Dünya Ekonomisindeki Gelişmeler, Küreselleşme Sürecinin Değerlendirilmesi,
Sermaye Piyasalarını Düzenleyici Kuruluşlar (SEC, FSA, IOSCO vb.)
AT ve Türk Sermaye Piyasası Mevzuatının Karşılaştırılması,
Merkez Bankacılığı ve Para Politikasının Temel Araçları,TCMB Piyasaları,
Bankacılık Hukuku, Rekabet Hukuku, Kara paranın Aklanmasına Yönelik Hukuki Düzenlemeler,
Özelleştirme Çalışmaları, Toplam Kalite Yönetimi, Derecelendirme Kurumları,
Kamu Finasmanı ve Hazine İşlemleri, Türk Parasının Kıymetini Koruma Esasları,
Aracı kurumlar ve Aracılık Faaliyetleri (Kredili Menkul Kıymet, Açığa Satış İşlemleri, Repo/Ters Repo, Portföy Yöneticiliği, Yatırım Danışmanlığı, Sermaye Yeterliliği)
Kurumsal Yatırımcılar (Menkul Kıymet Yatırım Fonları ve Ortaklıkları, Risk Sermayesi ve Gayrimenkul Yatırım Ortaklıkları, Yabancı Yatırım Fonları),
Vadeli İşlem ve Opsiyonlar,
Sermaye piyasası Kanunu, Sermaye Piyasası Kanununa Tabi Anonim Ortaklıkların Uyacakları Esaslar,
Sermaye Piyasası Araçlarına İlişkin Düzenlemeler (Hisse Senedi, Tahvil, Banka Boboları, Banka Garantili Bonolar, VDMK, Yabancı Sermaye Piyasası Araçları ve diğerleri), Kıymetli Madenlere Dayalı Araçlar,
Hukukun Temel Kavramları, Personel Hukuku, Borçlar Hukuku, Eşya Hukuku, Ticaret Hukuku, Türk Ceza Hukuku, Şirketler Hukuku, İnsan Hakları,
Esas Sözleşme Değişiklikleri ve Sermaye Artırım İşlemleri, Anonim Şirketlerde Kar Dağıtımı ve Yedek Akçeler,
Birleşme, Devir ve Tasfiye,
Vekaleten Oy Kullanma, Çağrı Yoluyla Hisse Senedi Toplanması,
Kamuyu Aydınlatma,
Muhasebe Standartları ve Uygulaması,
Bağımsız Denetim,
İkincil Piyasaların Örgütlenmesi, İMKB’nda Piyasalar ve İşleyişleri ( Hisse Senetleri, Tahvil Bono, Uluslararası Pazar, Kotasyon İşlemleri),
Menkul Kıymetlerin Takası ve Saklanması,
Sermaye Piyasalarında Gözetim ve Denetim, (Mali Tablolar, İnsider Trading, Manipülasyon),
Türk Vergi Sistemi ( Vergi usul Kanunu, Gelir Vergisi Kanunu, Kurumlar Vergisi Kanunu, Damga Vergisi Kanunu),
Menkul Kıymetlerin Vergilendirilmesi, Halka Açık Şirketlerin, Yatırım Fonu ve Ortaklıkların Vergilendirilmesi, Sermaye Piyasasını Teşvik Etmeye Yönelik Vergi Tedbirleri,
Bilgisayar Kullanımı ( word, excel, ileri excel, power point, outlook, internet)
Muhasebe Esasları, Tek düzen Muhasebe Sistemi, Halka Açık Şirketlerde, Aracı Kurumlarda, Yatırım Fonlarında ve Yatırım Ortaklıklarında Muhasebe Uygulamaları,
Finansman
Hizmet İçi Eğitim Programının uygulamalı bölümünde ise sermaye piyasasındaki kuruluşların yerinde tanıtımı yapılmaktadır.
Uygulamalı Eğitim Dönemi (Refakat Çalışmaları)
Meslek Personel Yardımcılarının eğitiminde önemli bir yer tutan refakat çalışmaları, ilgili Daire Başkanlarının sorumluluğu altında, bilgi birikimine ve deneyime sahip kıdemli meslek personelinin gözetiminde yürütülür. 18 aydan az olmamak üzere programlanacak bu dönemde, bir yandan teorik eğitim sürdürülürken aynı zamanda adayların,inceleme ve araştırma çalışmalarında fiilen görev alarak mesleki uygulamayı öğrenmeleri sağlanır.
Başlı başına İnceleme Dönemi
İlk iki dönem çalışmalarını başarı ile bitiren ve yeterlikleri saptanan meslek personeli yardımcılarına, başlıbaşına inceleme ve araştırma yaparak rapor düzenleme yetkisi verilebilir. Bu dönemde de yerinde inceleme ve denetim programlarının yanısıra meslek içi kurs ve seminerlere devam edilir. Yetki alan Meslek Personel Yardımcılarına, yeterlik sınavına kadar geçecek olan dönemde daha once edindikleri bilgi ve deneyimleri kullanma, inceleme sürecini kendi insiyatifleriyle planlama ve uygulama olanağı sağlanır.
Yeterlik Etüdü
Kendilerine başlıbaşına inceleme ve araştırma yaparak rapor düzenleme yetkisi verilen uzman yardımcıları sözkonusu yetkinin verildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde üç alternatifli olarak belirleyecekleri yeterlik etüdü konularını Daire Başkanlarına sunarlar. Etüd konuları Araştırma Dairesi Başkanının koordinasyonunda ilgili Daire Başkanlarının katılımıyla birlikte belirlenir ve Kurul Başkan Yardımcılarının uygun görüşü ve Kurul Başkanlık Makamının onayı ile kesinleşir. Her etüd için ayrı bir Danışma Komitesi oluşturulmaktadır.İçerik olarak bilginin yoğun bir şekilde işlendiği ve bilimsel kurallara uygun bir şekilde hazırlanan etüd çalışmalarının kamuya açık olanları internet sayfamızda ve Kurulumuz kütüphanesinde kullanıcıların hizmetine sunulmaktadır. Ayrıca etüdlerin çoğu kitaplaştırılmaktadır. Etüd çalışmaları ile meslek personel yardımcılarına bilimsel araştırma yapma alışkanlığı kazandırılmaktadır.
Yeterlik Sınavı
Meslek Personel Yardımcıları, üç yıl sonunda yazılı ve sözlü aşamalardan oluşan yeterlik sınavına tabi tutulurlar.
Uzman
