REKABET KURUMU
AMAÇ
Mal ve hizmet piyasalarındaki rekabeti engelleyici, bozucu veya kısıtlayıcı anlaşma, karar ve uygulamaları ve piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmalarını önlemek, bunun için gerekli düzenleme ve denetlemeleri yaparak rekabetin korunmasını sağlamaktır.
REKABET
Düşük Fiyat, Yüksek Kalite
Teşebbüsler rekabetçi bir ortamda ayakta kalabilmek için fiyatlarını düşürmekte ve ürün kalitelerini artırmaktadır. Maliyetlerini aşağı çekemeyen, fiyat ve kalite bakımından rakiplerinin gerisine düşen teşebbüsler pazar paylarını kaybetme tehlikesi ile karşı karşıyadır.
Seçim Özgürlüğü
Rekabetçi bir ortam ürün çeşitliliği demektir. Tüketici birçok alternatif arasından istediği fiyat ve kalitedeki ürünü tercih etme şansına sahiptir.
Teknolojik Gelişme
Teşebbüsler rekabetçi bir ortamda pazar paylarını artırabilmek için mevcut ürünlerini geliştirmek ya da yeni ürünler üretmek durumundadır. Hayatımızı kolaylaştıran birçok ürünün varlığı teşebbüsler arasındaki bu yarışın bir sonucudur.
Kaynak Tahsisinde Etkinlik
Rekabet, teşebbüslerin, tüketiciden gelen talep ve beklentileri karşılayacak şekilde üretmesini ve yatırım yapmasını, dolayısıyla ekonomik kaynakların etkin tahsisini sağlar.
Artan Rekabet Gücü
Yurtiçinde yarış ortamının sağlıklı işlemesi, dış pazarlarda da rekabet gücünü beraberinde getirir. İhracatın artması, uluslararası rekabete hazır teşebbüsler ile mümkündür.
KOBİ'ler İçin Uygun Ortam
Tekellerin ve kartellerin hakim olduğu bir ekonomide küçük ve orta ölçekli işletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri ve ayakta kalmaları oldukça zordur.
KARTELLERLE MÜCADELE
Ekonomik hayatta teşebbüslerin temel amacı faaliyetlerinden elde edecekleri karları olabildiğince artırabilmektir. Buna karşılık, tüketicilerin beklentileri aradıkları ürünleri belli bir kalitede, kolaylıkla ve düşük bir fiyatla alabilmektir. Serbest piyasa, teşebbüslerin tüketicilerin bu beklentilerini karşılamak üzere birbirleriyle yarıştıkları bir alandır. Kısaca "rekabet" denilen bu yarışta teşebbüsler ayakta kalabilmek için tüketici beklentilerini olabildiğince karşılamak zorundadır.
Rekabet ortamı bu nedenle, teşebbüsleri düşük fiyatla kaliteli mal ve hizmet üretmeye, maliyetlerini düşürmeye ve ürün çeşitlerini artırmaya teşvik eder.
Ancak bu rekabet ortamı, karlarını artırma amacı güden teşebbüsler için oldukça zahmetli bir süreçtir. Bu nedenle teşebbüsler gizli ya da açık anlaşmalarla aralarındaki rekabetten vazgeçerek, karlarını birlikte artırma yoluna gidebilirler. Bunun en sık rastlanan örneği, teşebbüsler arasında fiyat ve miktar tespitini ve pazar paylaşımını öngören anlaşmalarla oluşturulan kartellerdir. Anlaşma sonucunda üretim miktarının kısılmasından ya da fiyatların yüksek seviyelerde belirlenmesinden tüketiciler zarar görür. Fiyatları aralarındaki
anlaşmalarla garanti altına alan teşebbüsler, ayrıca ürünlerin kalitesini ve çeşidini ya da dağıtım kolaylıklarını geliştirmek için yarışmaktan vazgeçerek tüketiciye zarar verebilirler.
Fiyat anlaşmaları her zaman ilk aşamada fiyatların yüksek belirlenmesi şeklinde gözükmeyebilir. Teşebbüsler aralarındaki gizli anlaşmalara uymayan rakiplerini cezalandırmak ya da piyasaya yeni bir girişi engellemek amacıyla kısa vadede fiyatları anlaşarak düşürebilirler.
Ancak anlaşma dışında kalan rakipler düşük fiyatlara dayanamayıp piyasa dışına itildiklerinde orta ve uzun vadede hem çok daha yüksek fiyatlar belirlemek için uygun ortam sağlanmış olur, hem de piyasadan bir şirketin eksilmesinin neden olacağı diğer bir dizi olumsuzluk ortaya çıkabilir. Teşebbüslerin bölgeleri ya da müşteri gruplarını paylaşmaları da rekabet ortamını bozarak tüketici tercihlerinde daralmaya yol açar.
Bazı hallerde, pazarın farklı seviyelerinde faaliyet gösteren üreticiler (ya da sağlayıcılar) ile dağıtıcı olarak çalışan bayiler ya da distribütörler arasındaki anlaşmalar ve uygulamalar sebebiyle de rekabet sınırlandırılabilir. Genellikle dağıtıcının satış fiyatının üreticiler ya da sağlayıcılar tarafından belirlendiği, dağıtıcıların bölgesi dışından gelen talepleri karşılamasının engellendiği ya da rakip mallara getirilen satış yasağı gibi haller rekabetin dikey olarak sınırlanması olarak kabul edilir. Başta dağıtım sözleşmeleri olmak üzere dikey anlaşmalardaki hangi tür hükümlerin rekabeti ciddi şekilde sınırladığı Rekabet Kurulu'nun 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyet Tebliği'nde açıklanmıştır.
Rekabet Kurulu, Kanun uyarınca bu türde anlaşma, karar ve eylemleri araştırmak, soruşturmak ve bu anlaşmalarla ilgili yaptırımları içeren kararlar vermek yetkisine sahiptir. Kurul, ilgili teşebbüslerin başvurusu üzerine bir anlaşmanın, kararın ya da eylemin Kanun'un 4. maddesine aykırı olmadığını tespit ederse Kanun'un 8. maddesine dayanarak bir menfi tespit belgesi verebilir.
Diğer yandan, rekabeti sınırlayan ve bundan dolayı 4. madde kapsamına giren kimi anlaşma ve kararlar, aynı zamanda malların üretimi veya dağıtımında iyileşme sağlanmasına veya teknik ya da ekonomik gelişmeye katkıda bulunmaya yönelik yararlı etkiler taşıyabilmektedir. Bu nitelikteki anlaşmalar, Kanun'un 5. maddesi çerçevesinde 4. maddenin yasaklayıcı hükümlerinden bireysel olarak muaf tutulabilir.
Rekabet Kurulu, anlaşmalara tanıdığı bireysel muafiyet dışında, yukarıda anılan nitelikte olumlu etkiler taşıyan anlaşma türlerine yönelik grup muafiyet tebliğleri çıkarmıştır.
Kurulca verilen menfi tespit ve muafiyet kararları Kanun'un 13. maddesinde belirtilen şartlar çerçevesinde geri alınabilir.
Hakim Durumun Kötüye Kullanılması
Bazı piyasalarda bir teşebbüs rakiplerine göre daha güçlü bir konumdadır. Hatta bazı piyasalarda tek bir teşebbüs faaliyet gösteriyor olabilir. Hakim durumda olan teşebbüsler genellikle rakiplerinin ve müşterilerinin davranışlarını dikkate almaya ihtiyaç duymayacak büyüklükte bir pazar gücüne sahiptir. Bir teşebbüsün pazar gücü, sahip olduğu teknolojik üstünlük, verimlilik, kaliteli ürünler ve çalışanlarının bilgi ve becerileri gibi her teşebbüsün sahip olmayı arzu ettiği nedenlerden kaynaklanabilir. Bu nedenle bizatihi hakim durumda olmak Kanun'da yasaklanmamıştır.
Ancak hakim durumdaki teşebbüs küçük ve orta ölçekli rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırarak onları pazardan çıkarmayı hedefleyebilir veya pazara yeni girmek isteyenleri engelleyebilir. Müşterisinin almak istediği bir malı satmak için diğer bir malı da almasını şart koşarak tüketici tercihlerini kısıtlıyabilir. Tüketicinin zararına yüksek fiyatlar uygulayabilir. Bu haller söz konusu teşebbüsün pazardaki gücünü kötüye kullandığına işaret etmektedir ve Kanun'da yasaklanmıştır.
ORGANİZASYON ŞEMASI
Rekabet Kurulu
Başkanlık
Hukuk Müşavirliği
Tebligat ve Takibat Müdürlüğü
Hukuk Müşavirleri
Başkan Başdanışmanları
Basın Danışmanlığı
Başkan Özel Kalem Müdürlüğü
Kurul Özel Büro Müdürlüğü
Savunma Uzmanlığı
Başkan Yardımcılıkları
1. Daire Başkanlığı
2. Daire Başkanlığı
3. Daire Başkanlığı
4. Daire Başkanlığı
Araştırma Dairesi Başkanlığı
İktisadi Araştırmalar Müdürlüğü
Uluslararası İlişkiler Müdürlüğü
Kütüphane ve Dokümantasyon Müdürlüğü
Bilgi İşlem, İstatistik ve Enformasyon Dairesi Başkanlığı
Bilgi İşlem Müdürlüğü
İstatistik ve Ekonomi İzleme Müdürlüğü
Basım ve Yayın Müdürlüğü
İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı
Personel Müdürlüğü
Eğitim Müdürlüğü
İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı
Bütçe ve Muhasebe Müdürlüğü
İdari ve Sosyal İşler Müdürlüğü
Arşiv ve Haberleşme Müdürlüğü
Doktorluk
İstanbul İrtibat Bürosu Müdürlüğü
Kurum personeli ücret ve gelirler
Madde 34 - Kurum Personelinin Statüsü
Kurum hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, idarî hizmet sözleşmesi ile sözleşmeli olarak istihdam edilen personel eliyle yürütülür. Kurum emrinde yeteri kadar uzman meslek personeli ile kariyer dışı ihtisas personeli çalıştırılabilir.
Kurum personeli ücret ve malî haklar dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabidir. Kurul, ihtiyaca uygun kuruluş ve kadro statülerinin düzenlenmesinde serbesttir. Kadroların iptali ve ihdası Kurulca yapılır.
Geçicilik veya belli bir ihtisas gerektiren nitelikteki hizmetler Başkanlıkça tespit olunur. Bu işlerde çalışacak personel hakkında vekalet veya istisna akdi hükümleri uygulanır. Bu fıkraya göre istihdam edileceklerden sosyal güvenlik kuruluşlarından almakta oldukları aylıkları kesilmez.
Yabancı uzmanlar da Başkanlığın hazırlayıp Kurulun onayı ile yürürlüğe konacak yönetmelik esaslarına göre istihdam edilebilir.
Madde 35 - Rekabet Uzman Yardımcılığına Atama
Rekabet uzman yardımcılığına atanabilmek için aşağıdaki nitelikler aranır:
a) (Değişik bent: 02.07.2005-5388/4.Md)Hukuk, İktisat, Siyasal Bilgiler, İşletme, İktisadî ve İdarî Bilimler fakültelerinden veya işletme mühendisliği yada endüstri mühendisliği bölümlerinden en az dört yıllık yüksek öğrenim mezunu olmak, yahut bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olmak,
b) (Değişik bent: 02.07.2005/5388/4.Md) Yukarıdaki bentde sayılan branşlar için birlikte veya ayrı ayrı yapılacak sınavda başarılı olmak,
c) İngilizce, Fransızca ve Almanca dillerinden birinde yapılacak yabancı dil sınavında başarılı olmak,
d) Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk günü itibariyle otuz yaşını doldurmamış olmak.
Gerekli diğer şartlar Kurulca çıkarılacak sınav yönetmeliğinde belirlenir.
Madde 36 - Rekabet Uzmanlığı
35 inci maddeye göre uzman yardımcılığına atananlar, üç yıl çalışmak ve olumlu sicil almak kaydıyla konuları ile ilgili hazırlayacakları ya da daha önce hazırlamış oldukları uzmanlık tezinin Kurulca kabul edilmesi halinde "Rekabet Uzmanı" unvanını alırlar.
Rekabet uzman ve yardımcıları meslek personeli sıfat ve yetkisini taşır.
Madde 37 - Ücret ve Diğer Malî Haklar
Kurul Başkan ve üyelerinin aylık ücretleri, en yüksek devlet memurunun her türlü ödemeler dahil ücretlerinin iki katını geçmemek üzere Sanayi ve Ticaret Bakanlığının teklifi ile Bakanlar Kurulunca tespit olunur. En yüksek devlet memuruna ödenenlerden gelir vergisine tabi olmayanlar bu Kanuna göre de Gelir Vergisine tabi tutulmaz.
Kurum personelinin ücret ve diğer malî hakları, birinci fıkradaki ücretler ve bunlarda değişiklik yapılmasına ilişkin esaslar çerçevesinde Başkanlığın teklifi üzerine Kurulca belirlenir.
Madde 38 - Emeklilik ve Hizmet Sürelerinin Değerlendirilmesi
Kurul Başkan ve üyeleri ile diğer personel Emekli Sandığı Kanununa tabidir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi kimselerden Kurul Başkanlığına veya üyeliklerine atananlar ile Kurumda görev alanlar görev sürelerinin sona ermesi halinde yeniden devlet memurluğuna dönerek durumlarına uygun bir göreve atanırlar. Bu takdirde, Kurumda geçirdikleri süreler tabi oldukları kanun hükümlerine göre hizmetlerinde değerlendirilir.
Bu hükümler, akademik ünvanların kazanılması için gerekli şartlar saklı olmak üzere üniversitelerden gelen Başkan ve üyelerle uzman veya diğer personel hakkında da uygulanır.
Emeklilik açısından Kurul Başkanı Bakanlık Müsteşarı, Kurul Üyeleri Bakanlık Müsteşar Yardımcıları, Daire Başkanları Bakanlık Genel Müdürleri ile aynı düzeyde kabul edilir. Emeklilik açısından diğer personelin durumu, Başkanlığın hazırlayacağı, Kurulun onayı ile yürürlüğe konacak yönetmelikte gösterilir.
Madde 39 - Kurumun Gelirleri
Kurumun gelirleri Kurumun bütçesini oluşturur ve aşağıdaki gelir kalemlerinden oluşur:
a) Bakanlık bütçesine konacak ödenek,
b) (Mülga: 01.08.2003-4971/25-B. Md.)
c) (Ek:17.09.2004-5234/29 Md.) Yeni kurulacak olan anonim ve limited şirket statüsündeki tüm ortaklıkların sermayelerinin ve sermaye artırımı halinde artan kısmın on binde dördü nispetinde yapılacak ödemeler,
d) Yayın ve sair gelirler.
Kuruma ait gelirler T.C. Merkez Bankası veya bir devlet bankası nezdinde açılacak bir hesapta toplanır. (Mülga son cümle: 01.08.2003-4971/25-B Md.)
REKABET UZMANLIĞI NEDİR?
Rekabet Uzmanlığı, 4054 sayılı Kanun uyarınca bir Meslek Memurluğu’dur.
Rekabet Uzmanı olabilmek için Rekabet Uzman Yardımcısı olarak göreve başlamak ve Rekabet Uzmanı ünvanını almaya hak kazanmak gerekir.
Başka kurumlardan nakil vb. yollarla Rekabet Uzman Yardımcılığına veya Rekabet Uzmanlığına atanmak mümkün değildir.
• • Kanunda belirtilen koşulların sağlanması ve sınav sürecinin başarıyla tamamlanması Kanuni bir zorunluluktur.
Rekabet Uzmanlarının Görevi Nedir ?
• • ekabet Uzmanları, önaraştırma, soruşturma safhalarında, yerinde incelemelerde, birleşme ve devralma, muafiyet ve menfi tespit dosyalarında Kanun’dan gelen yetkileri Rekabet Kurulu adına kullanırlar.
• • Rekabet Uzmanları görevlerini yerine getirirken gerekli gördükleri her türlü bilgiyi tüm kamu kurum ve kuruluşlarından, teşebbüs ve teşebbbüs birliklerinden isteyebilir, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir ve bunlara ait her türlü belgeyi inceleyebilir, bu belgelerin suretini alabilir, yazılı ve sözlü açıklama isteyebilir.
Kimler Rekabet Uzmanı Olabilir ?
• • Rekabet Uzmanı olabilmek için öncelikle Rekabet Uzman yardımcısı olarak göreve başlamak gerekir.
ü ü Hukuk, İktisat, Siyasal Bilimler, İşletme, İktisadî ve İdarî Bilimler fakültelerinin iktisat ve işletme bölümlerinden ya da mühendislik fakültelerinin endüstri mühendisliği veya işletme mühendisliği bölümlerinden yahut bunlara denkliği kabul edilen yurt dışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olanlar,
ü ü Yapılacak yarışma sınavında başarılı olmak,
ü ü İngilizce, Fransızca ve Almanca dillerinden birinde yapılacak yabancı dil sınavında başarılı olmak,
ü ü Sınavın yapıldığı yılın Ocak ayının ilk günü itibariyle otuz yaşını doldurmamış olmak.
kaydıyla Rekabet Uzman Yardımcısı olarak göreve başlayabilirler.
R. Uzman Yardımcılığı Sınavı Nasıldır
• • Rekabet Uzman Yardımcılığı Sınavı, belirli seviyede KPSS puanı alan adaylar arasında yapılan üç aşamalı bir yarışma sınavıdır. Anılan sınavına en çok iki kez girilebilir. Sınav süreci aşağıda gösterilmiştir:
Sınava Nasıl Hazırlanmalıyım
• • 2004 yılında yapılan sınavda KPSS P1 puan türünden en az 90 puan alanlar yabancı dil sınavına girme hakkı hakkını kazanmıştır.
• • Yabancı dil sınavında da en az 70 puan alanlar alan bilgisi sınavına girme hakkını kazanmıştır.
• • Alan Bilgisi Sınavında adaylar;
– – İktisat (Mikro İktisat, Makro İktisat, Sanayi İktisadı),
– – Hukuk (Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku, Ticaret Hukuku, İdare Hukuku ve İdari Yargılama Hukuku, Anayasa Hukuku, Ceza Hukuku)
– – İşletme (İşletme İktisadı, İşletme Politikası, Finansman, Pazarlama) alanlarında sorular sorulmuş
• • Adaylardan hukuk, iktisat ve işletme dallarından en az birer soruyu cevaplamaları talep edilmiştir.
* Not : Söz konusu sınav konuları Rekabet Kurulu tarafından belirlenmektedir.
R. Uzmanlarına Tanınan Haklar Nelerdir ?
• • Rekabet Kurumu personeli, mali haklar dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabidir. Kurum personelinin mali hakları yönetmelikle düzenlenmiş olup sözleşme ile belirlenir.
• • Kurum çalışanlarına pozisyonlarına göre, görev ya da süre tahsisli konutlarda oturma imkanı tanınır.
• • Mecburi hizmet karşılığında yurtdışında yüksek lisans:
Kıdem sırası çerçevesinde meslek personeline rekabet hukuku ya da iktisat ile ilgili alanlarda, mecburi hizmet karşılığında bir ya da iki yıl süre ile yurtdışında yüksek lisans yapma imkanı tanınır. Söz konusu üniversite ve programların dünya çapında en ön sıralarda yer alması ve adayın belirli bir düzeyde yabancı dil bilmesi (en az KPDS B veya TOEFL 213 veya IELTS 7), zorunludur. Program Rekabet Kurumu Eğitim Komisyonu ve Rekabet Kurulu’nun onayından geçmek durumundadır. Bugüne kadar meslek personeli aşağıdaki üniversitelerde hukuk, iktisat ya da rekabet hukuku ile ilgili alanlarda yüksek lisans eğitimlerini tamamlamışlardır:
Şu ana kadar uzmanlarımız ABD’de Harvard, Chicago, Illinois, Michigan, Boston, Minnesota, Avrupa’da da Cambridge, London School of Economics, Queen Mary, Essex, Dundee, Warwick, Nottingham, East Anglia, HEC ISA, Konstanz, Bern, Erasmus üniversitelerinde çeşitli dallarda yüksek lisans programlarını başarıyla bitirmiştir
• • 4054 sayılı Kanun’un 36. maddesi gereğince;
35 inci maddeye göre uzman yardımcılığına atananlar, üç yıl çalışmak ve olumlu sicil almak kaydıyla konuları ile ilgili hazırlayacakları ya da daha önce hazırlamış oldukları uzmanlık tezinin Kurulca kabul edilmesi halinde “Rekabet Uzmanı” unvanını alırlar.
Rekabet uzman ve yardımcıları meslek personeli sıfat ve yetkisini taşır.
