Casus yazılım nedir?
Casus yazılım, tanıtım, kişisel bilgi toplama veya onayınızı almadan bilgisayarınızın yapılandırmasını değiştirme gibi belirli davranışları gerçekleştiren yazılımlar için kullanılan genel bir terimdir. Aşağıdaki durumlarda bilgisayarınızda casus yazılım veya başka bir istenmeyen yazılım olabilir:
- Web'de olmadığınız zamanlarda bile açılan reklam pencereleri görüyorsunuz.
- Web tarayıcınızın ilk açtığı sayfa (giriş sayfanız) veya tarayıcınızın arama ayarları bilginiz dışında değişmiştir.
- Tarayıcınızda istemediğiniz yeni bir araç çubuğu fark ediyorsunuz ve bu araç çubuğundan kurtulmak zor oluyor.
- Bilgisayarınızın belirli görevleri tamamlaması normalden daha uzun sürüyor.
- Bilgisayarınız aniden daha çok kilitlenmeye başlıyor.
Casus yazılım genellikle, reklam pencereleri görüntüleyen yazılımla (reklam yazılımı denir) ya da kişisel veya önemli bilgileri izleyen yazılımla ilişkilendirilir. Bu, reklam sağlayan veya çevrimiçi etkinliklerinizi izleyen her yazılımın kötü olduğu anlamına gelmez. Örneğin, hedeflenen reklamları almayı kabul etmeniz "karşılığında" bir müzik hizmetine ücretsiz kaydolabilirsiniz. Koşullarını anladıktan ve kabul ettikten sonra, bunun adil bir anlaşma olduğuna karar verebilirsiniz. Ayrıca şirketin sizin için görüntüleyeceği reklamlara karar vermesi için çevrimiçi etkinliklerinizi izlemesine izin vermeyi de kabul edebilirsiniz.
Diğer istenmeyen yazılım çeşitleri bilgisayarınızda rahatsız edici değişiklikler yapabilir ve bilgisayarınızın yavaşlamasına veya kilitlenmesine neden olabilir. Bu programlar, Web tarayıcınızın giriş sayfasını veya arama sayfasını değiştirebilir ya da tarayıcınıza istemediğiniz veya gerek duymadığınız ek bileşenler ekleyebilir. Buna ek olarak bu programlar, ayarlarınızı daha önceki özgün değerlerine döndürmenizi de zorlaştırır. Bu tür istenmeyen programlara genellikle casus yazılım denir.
Tüm durumlardaki temel nokta, sizin veya bilgisayarınızı kullanan kişinin, yazılımın ne yapacağını anlayarak veya anlamadan yazılımı bilgisayarınıza yüklemeyi kabul etmiş olmasıdır.
Casus yazılımın veya diğer istenmeyen yazılımların sisteminize girebilmesinin çeşitli yolları vardır. Müzik veya video dosyası paylaşım programı gibi istediğiniz başka bir yazılımı yüklerken bu yazılımın da gizli olarak yüklenmesi, çok karşılaşılan bir hiledir. Bilgisayarınıza bir şeyler yüklerken, lisans anlaşması ve gizlilik bildirimi gibi bilgileri açığa çıkaran tüm belgeleri dikkatle okuyun. Bazen ilgili yazılım yüklemelerine eklenen istenmeyen yazılım belgede açıklanır, ancak lisans anlaşmasının veya gizlilik bildiriminin en sonunda görülebilir.
Casus yazılım belirtileri nelerdir?
Bilgisayarınız garip davranmaya başlarsa veya aşağıda listelenen belirtilerden birini sergilerse, bilgisayarınıza casus yazılım veya başka bir istenmeyen yazılım yüklenmiş olabilir.
- Sürekli olarak açılan reklam pencereleri görüyorum. Bazı istenmeyen yazılımlar, ziyaret ettiğiniz Web sitesiyle ilişkili olmayan çok fazla açılan reklam penceresi görüntüler. Bu reklamlar genellikle yetişkinlere yönelik olan veya sakıncalı bulabileceğiniz Web siteleri içindir. Bilgisayarınızı açtığınız anda, hatta Web'de tarama yapmazken açılan reklam pencereleri görüyorsanız, bilgisayarınızda casus yazılım veya başka bir istenmeyen yazılım olabilir.
- Ayarlarım değişmiş ve önceki değerlerine geri döndüremiyorum. Bazı istenmeyen yazılımlar giriş sayfanızın veya arama sayfanızın ayarlarını değiştirebilir. Bunun anlamı, Internet tarayıcınızı başlattığınızda açılan ilk sayfanın veya "ara" seçeneğini seçtiğinizde görüntülenen sayfanın tanımadığınız sayfalar olmasıdır. Bu ayarları düzenlemeyi bilseniz bile, bilgisayarınızı her yeniden başlatışınızda tekrar eski değerlerine döndüklerini görebilirsiniz.
- Web tarayıcım karşıdan yüklediğimi anımsamadığım ek bileşenler içeriyor. Casus yazılımlar ve diğer istenmeyen yazılımlar Web tarayıcınıza istemediğiniz veya gerek duymadığınız ek araç çubukları ekleyebilir. Bu araç çubuklarını kaldırmayı bilseniz bile, bilgisayarı her yeniden başlatışınızda yeniden görünebilirler.
- Bilgisayarım ağırlaşmış görünüyor. Casus yazılım ve diğer istenmeyen yazılımların etkin olacak şekilde tasarlanmış olmaları gerekmez. Bu programların etkinliklerinizi izlemek ve reklam dağıtmak için kullandığı kaynaklar bilgisayarınızı yavaşlatabilir ve yazılımdaki hatalar ise bilgisayarınızın çökmesine neden olabilir. Belirli bir programın aniden daha çok kilitlenmeye başladığını fark ederseniz veya bilgisayarınız normal görevlerini daha yavaş yapmaya başlarsa, makinenizde casus yazılım veya başka bir istenmeyen yazılım olabilir.
Casus yazılımlar nasıl engellenir?
Casus yazılım ve diğer istenmeyen yazılımlar gizliliğinizi ihlal edebilir, çok fazla açılan pencere görüntüleyebilir, bilgisayarınızı yavaşlatabilir, hatta bilgisayarınızın kilitlenmesine bile neden olabilir. Burada bilgisayarınızı casus yazılımlara ve diğer istenmeyen yazılımlara karşı korumanıza yardımcı olabilecek birkaç yöntem verilmektedir.
1. Adım: Yazılımınızı güncelleştirin
Windows XP kullanıyorsanız, casus yazılımları ve diğer istenmeyen yazılımları engelleme yöntemlerinden biri tüm yazılımlarınızın güncelleştirilmiş olmasıdır. Öncelikle, Otomatik Güncelleştirmeler'in açık olduğunu ve en yeni kritik güncelleştirmeler ile güvenlik güncelleştirmelerinin tümünü yüklemiş olduğunuzu doğrulamak üzere Windows Update'i ziyaret edin.
2. Adım: Internet Explorer Web tarayıcınızın güvenlik ayarlarını düzenleyin
Bir Web sitesindeki bilgilerin ne kadarını kabul etmek istediğinize göre Web tarayıcınızın güvenlik ayarlarını yapın. Windows XP SP2 çalıştırıyorsanız ve Web taraması için Internet Explorer kullanıyorsanız, tarayıcınız casus yazılımlara ve diğer çeşitli aldatıcı veya istenmeyen yazılımlara karşı korunmanıza yardımcı olmak üzere önceden ayarlanmıştır.
Geçerli Internet Explorer güvenlik ayarlarını görüntülemek için:
1. Internet Explorer'da Araçlar'ı ve sonra da Internet Seçenekleri'ni tıklatın.
2. Güvenlik sekmesini seçin.
İpucu: Güvendiğiniz sitelerdeki içeriği engellemeden ayarlarınızı düzenlemeyi açıklayan adım adım kılavuz için, bkz: Internet Explorer 6 Güvenlik Ayarlarıyla Çalışma.
3. Adım: Güvenlik duvarı kullanma
Pek çok casus yazılım ve diğer istenmeyen yazılımlar diğer programlarla birlikte paketlenmiş olarak gelir veya kaynakları sahtekar Web siteleridir; yalnızca az miktardaki casus yazılım gerçekten bilgisayar korsanları tarafından bilgisayarınıza uzaktan yerleştirilebilir. Güvenlik duvarı yüklemek veya Windows XP'deki yerleşik güvenlik duvarını kullanmak, bu bilgisayar korsanlarına karşı iyi bir savunma sağlar. Daha fazla bilgi için, bkz: Neden bilgisayar güvenlik duvarı kullanmalısınız.
4. Adım: Gezinti ve karşıdan yüklemeleri çok daha güvenli bir şekilde yapın
Casus yazılımlara ve diğer istenmeyen yazılımlara karşı en iyi savunma öncelikle bunları karşıdan yüklememektir. Burada, istemediğiniz yazılımları karşıdan yüklemenizi engelleyebilecek birkaç yararlı ipucu verilmiştir:
- Yalnızca güvendiğiniz Web sitelerinden program yükleyin.
- Karşıdan yüklediğiniz yazılımla ilgili tüm güvenlik uyarılarını, lisans anlaşmalarını ve gizlilik bildirimlerini okuyun.
- Pencereyi kapatmak için hiçbir zaman "kabul ediyorum" veya "Tamam" düğmesini tıklatmayın. Her zaman köşedeki kırmızı "x" simgesini kullanın.
- Çok kullanılan "ücretsiz" müzik ve film dosyası paylaşımı programları konusunda dikkatli olun ve bu programlarla birlikte hangi yazılımların paketlendiğini tam olarak anladığınızdan emin olun.
Casus Yazılımdan Kurtulmak, Casus Yazılımları Temizlemek
Pek çok istenmeyen yazılım (casus yazılım gibi) kaldırılması zor olacak şekilde tasarlanır. Bu yazılımı diğer programlar gibi kaldırmaya çalışırsanız, bilgisayarı yeniden başlattığınızda program yeniden görünebilir. İstenmeyen yazılımı kaldırma konusunda sorununuz varsa, bu işlemi sizin için yapacak bir araç yüklemeniz gerekebilir. Çeşitli şirketler tarafından bilgisayarınızda casus yazılım ve diğer istenmeyen yazılımları arayan ve bunları kaldırmanıza yardımcı olan ücretsiz veya ucuz yazılımlar sağlanmaktadır.
Bazı Internet Servis Sağlayıcıları'nın (ISS) hizmet paketlerinde casus yazılıma karşı olan yazılımlar vardır. ISS'nize danışarak, önerebilecekleri veya sağlayabilecekleri bir araç olup olmadığını öğrenin. ISS'niz casus yazılımları ve diğer istenmeyen yazılımları kaldırmak için bir araç sunmuyorsa, güvendiğiniz kişilerin önerilerini sorun veya iyi olduğu bilinen birkaç aracı bulabileceğiniz aşağıdaki listeye bakın. Bu araçları kullanarak istenmeyen yazılımı kaldırdığınızda, bununla birlikte gelen ücretsiz programı artık kullanamayacağınızı aklınızda bulundurun.
Casus yazılımı kaldırmak için:
1. Aşağıda listelenen kaldırma araçlarından birini karşıdan yükleyin ve kurun.
2. Bilgisayarınızdaki casus yazılımları ve diğer istenmeyen yazılımları taraması için aracı çalıştırın.
3. Aracın casus yazılımlar ve diğer istenmeyen yazılımlarla ilgili olarak bulduğu dosyaları gözden geçirin.
4. Aracın yönergelerini izleyerek kaldırma işleminin uygulanacağı şüpheli dosyaları seçin.
Bilgisayarınızdaki istenmeyen yazılımları saptamanıza ve kaldırmanıza yardımcı olabilecek iyi olduğu bilinen birkaç araç aşağıda verilmiştir:
Casus Yazılım Temizleme Programları
1.spybot-http://spybot.safer-networking.de/
2.Adaware - http://www.lavasoftusa.com/
3.Cnet Download Online Privacy Kategorisi - http://download.com.com/3150..
Casus Yazılımları Listeleyen Siteler
1. http://virgolamobile.50megs.com/spyware/spyware.htm
2. SpywareGuide - Spyware Search
3. Spybot Knowledgebase / Threats List
Virüsler, solucanlar ve Truva atları nedir?
Virüs, solucan ve Truva atları, bilgisayarınıza ve bilgisayarınızdaki bilgilere zarar verebilecek kötü amaçlı programlardır. Ayrıca Internet'i yavaşlatırlar ve hatta kendilerini arkadaşlarınıza, ailenize, çalışma arkadaşlarınıza ve Web'in kalanına yaymak için bilgisayarınızı kullanırlar. Bununla birlikte, bir kaç önlem ve biraz sağduyu kullanarak, bu tehditlerin kurbanı olma olasılığını azaltabilirsiniz.
Virüs nedir?
Virüs, kendini bir programa veya bir dosyaya iliştirerek bilgisayardan bilgisayara atlayabilen bir bilgisayar kodu parçasıdır. Yeni bilgisayarlara atladıkça bulaşır. Virüsler yazılımınıza, donanımınıza ve dosyalarınıza hasar verebilir.
Virüs, Kendi kendini çoğaltması amacıyla yazılmış kod. Bir virüs, kendisini taşıyıcı bir programa iliştirir ve ardından bilgisayardan bilgisayara yayılmaya çalışır. Donanıma, yazılıma veya bilgilere zarar verebilir.
İnsanları etkilen virüslerin Ebola'dan 24-saatlik gribe kadar etki derecesi değiştiği gibi, bilgisayar virüsleri biraz rahatsız edici olanlardan tümden tahrip edici olanlara kadar çeşitlilik gösterir. İşin iyi yanı, gerçek bir virüs, insan eylemi olmaksızın yayılmaz. Virüsü yaymak birinin bir dosyayı paylaşması veya bir e-posta göndermesi gerekir.
Solucan ( Worm ) nedir?
Solucan da, virüs gibi, kendisini bir bilgisayardan diğerine kopyalamak için tasarlanmıştır ancak bunu otomatik olarak yapar. İlk olarak, bilgisayarda dosya veya bilgi ileten özelliklerin denetimini ele geçirir. Solucan bir kez sisteminize girdikten sonra kendi başına ilerleyebilir. Solucanların en büyük tehlikesi, kendilerini büyük sayılarda çoğaltma becerileridir. Örneğin bir solucan, e-posta adres defterinizdeki herkese kopyalarını gönderebilir ve sonra aynı şeyi onların bilgisayarları da yapabilir. Bu, domino etkisinin getirdiği yoğun ağ trafiği işyeri ağlarını ve Internet'in tümünü yavaşlatabilir. Yeni solucanlar ilk ortaya çıktıklarında çok hızlı yayılırlar. Ağları kilitlerler ve olasılıkla sizin ve başkalarının Internet'teki Web sayfalarını görüntülerken uzun süreler beklemenize yol açarlar.
Solucan, Virüslerin bir alt sınıfıdır. Bir solucan genellikle kullanıcı eylemi olmaksızın yayılır ve kendisinin tam kopyalarını (olasılıkla değiştirilmiş) ağlardan ağlara dağıtır. Bir solucan bellek veya ağ bant genişliği tüketebilir, bu da bilgisayarın çökmesine yol açabilir.
Solucanlar yayılmak için bir "taşıyıcı" programa veya dosyaya gereksinim duymadıklarından, sisteminizde bir tünel de açabilir ve başka birinin uzaktan bilgisayarınızın denetimini eline geçirmesini sağlayabilir. Yakın geçmişteki solucanlara örnek olarak Sasser solucanı ve Blaster solucanı verilebilir.
Truva Atı ( Trojan ) nedir?
Mitolojideki Truva atı nasıl bir armağan gibi görünüp, aslında Troya kentini ele geçirecek Yunanlı askerleri taşıyorduysa; bugünün Truva atları da yararlı yazılımlar gibi görünen bilgisayar programlarıdır, ancak güvenliğinizi tehlikeye atar ve pek çok zarara yol açarlar. Yakın geçmişteki bir Truva atı, Microsoft güvenlik güncelleştirmeleri olduğu iddia edilen eklerin bulunduğu bir e-posta görünümündeydi, ancak ekteki dosyaların virüsten koruma ve güvenlik duvarı yazılımlarını devreden çıkarmayı hedefleyen virüsler olduğu ortaya çıktı.
Truva atı, Yararlı gibi görünen ancak aslında zarara yol açan bir bilgisayar programı.
Truva atları, insanların, meşru bir kaynaktan geldiğini düşündükleri bir programı açmaya yöneltilmeleri yoluyla yayılır. Kullanıcıları daha iyi korumak için Microsoft e-posta aracılığıyla güvenlik bültenleri gönderir; ancak bunlarda hiçbir zaman ek bulunmaz. Ayrıca, müşterilerimize e-posta ile gönderilmeden önce tüm güvenlik uyarılarımız Güvenlik Web sitemizde yayımlanır.
Truva atları, ücretsiz olarak yüklediğiniz yazılımlarda da bulunabilir. Güvenmediğiniz bir kaynaktan asla yazılım yüklemeyin. Microsoft güncelleştirmelerini ve düzeltme eklerini her zaman Microsoft Windows Update veya Microsoft Office Update'ten yükleyin.
Solucanlar ve diğer virüsler nasıl yayılır?
Hemen tüm virüsler ve pek çok solucan, bulaştıkları bir programı açmadığınız veya çalıştırmadığınız sürece yayılamaz.
En tehlikeli virüslerin birçoğu temel olarak e-posta ekleri (bir e-posta iletisiyle gönderilen dosyalar) yoluyla yayılmıştır. E-postanızın bir ek içerip içermediğini genellikle anlayabilirsiniz, çünkü size eki ve adını temsil eden bir ataç simgesi ile gösterilir. Fotoğraflar, Microsoft Word ile yazılmış mektuplar ve hatta Excel elektronik tabloları, e-posta ile her gün alıyor olabileceğiniz dosya türlerinden bazılarıdır. Bir virüs, bulaştığı dosya ekini açtığınızda harekete geçer (bir eki açmak için genellikle ek simgesini çift tıklatırsınız).
İpucu: Eki bekliyor ve ekteki dosyanın tam olarak içeriğini biliyor olmadıkça bir e-postanın ekindeki herhangi bir şeyi açmayın.
Tanımadığınız birinden eki olan bir e-posta alırsanız hemen silin. Ne yazık ki, bazen tanıdığınız kişilerden gelen ekleri açmak da güvenli değildir. Virüs ve solucanların, e-posta programlarından bilgi çalma ve kendilerini adres defterinde listelenen herkese gönderme becerileri vardır. Dolayısıyla, birinden anlamadığınız bir ileti veya beklemediğiniz bir dosya içeren bir e-posta alırsanız, eki açmadan önce her zaman bu kişiyle bağlantıya geçin ve ekin içeriğini doğrulatın.
Diğer virüsler Internet'ten yüklediğiniz programlar, arkadaşlarınızdan ödünç aldığınız virüslü bilgisayar diskleri veya bir mağazadan satın aldığınız programlar yoluyla yayılabilir. Bunlar, virüs kapmanın az rastlanan yollarıdır. Çoğu kişi, bilinmeyen e-posta eklerini açıp çalıştırdıklarında virüs kapar.
Bilgisayarımda bir solucan veya başka bir virüs olup olmadığını nasıl saptayabilirim?
Virüslü bir programı açıp çalıştırdığınızda, bir virüs kaptığınızı anlamayabilirsiniz. Bilgisayarınız yavaşlayabilir veya birkaç dakikada bir kilitlenip yeniden başlayabilir. Bazen bir virüs bilgisayarı başlatmak için gereken dosyalara saldırır. Bu durumda, güç düğmesine bastığınızda karşınızda boş bir ekran görebilirsiniz.
Tüm bu belirtiler bilgisayarınızda bir virüs bulunduğuna dair sık rastlanan işaretlerdir; yine de bazen virüsle hiç ilgisi olmayan donanım veya yazılım sorunlarının yol açtığı şeyler olabilir.
Virüs içeren bir e-posta gönderdiğinizi bildiren iletilere dikkat edin. Bu virüsün, kendi oluşturduğu e-postanın göndereni olarak sizin e-posta adresinizi gösterdiği anlamına gelebilir. Bilgisayarınızda virüs olduğu anlamına gelmez. Bazı virüslerin sahte e-posta adresi üretme becerisi vardır.
Bilgisayarınızda güncel bir virüsten koruma yazılımı yoksa, bir virüs bulaşıp bulaşmadığını anlamanın güvenilir bir yolu yoktur.
Virüs riskini nasıl azaltabilirim?
Hiç bir şey bilgisayarınızın güvenliğini %100 garanti edemez. Ancak, yazılımınızın güncel kalmasını sağlayarak ve güncel bir virüsten koruma yazılımı aboneliği edinerek, bilgisayarınızın güvenliğini geliştirmeyi sürdürebilirsiniz.
Neden bir bilgisayar güvenlik duvarı kullanmalısınız?
Internet'e bir güvenlik duvarı olmadan bağlanmak, bir mağazaya girerken otomobilinizi çalışır durumda ve kapıları kilitlenmemiş olarak bırakmak gibidir. Kimse fark etmeden girip çıkabilirsiniz; ancak birinin fırsattan yararlanması da olasıdır. Internet'te korsanlar, korumasız bilgisayarları bulmak için virüs, solucan veya Truva atı gibi kötü amaçlı kodlar kullanır. Bir güvenlik duvarı, bilgisayarınızın bu ve diğer güvenlik saldırılarından korunmasına yardımcı olabilir.
Bir korsan neler yapabilir? Bu, saldırının niteliğine bağlı olarak değişir. Bazı saldırılar, basit şakalardan yapan küçük muzırlıklarken, bazı diğerleri kötü amaçlarla düzenlenir. Bunlar arasında çok ciddi sonuçlar doğurabilecek olanları vardır: bilgisayarınızdan bilgi silmeye, bilgisayarınıza zarar vermeye ya da şifre ya da kredi kartı numarası gibi kişisel bilgileri çalmaya çalışmak gibi. Bazı korsanlar yalnızca güvenlik açığı olan bilgisayarlara saldırmayı sever. Virüsler, solucanlar ve Truva atları korkutucudur. Ne iyi ki, bir güvenlik duvarı kullanarak virüs bulaşması riskini azaltabilirsiniz.
Kaynak:bilisimterimleri.com
